Khi xe máy bị kêu từ bánh xe, người lái thường cảm thấy lo lắng vì đây có thể là dấu hiệu của nhiều hư hỏng khác nhau, từ đơn giản như lốp non hơi cho đến nghiêm trọng như vòng bi vỡ hoặc moay ơ bị nứt. Âm thanh phát ra từ khu vực bánh xe không bao giờ là bình thường, nếu không được xử lý kịp thời, nó có thể dẫn đến mất an toàn khi vận hành, đặc biệt khi phanh gấp hoặc vào cua. Bài viết dưới đây sẽ đi sâu vào từng loại tiếng kêu, phân tích nguyên nhân và hướng dẫn bạn cách chẩn đoán xe máy bị kêu từ bánh xe một cách chi tiết.
Xe máy bị kêu từ bánh xe thực chất là âm thanh phát ra từ sự ma sát, va đập hoặc dao động của các bộ phận trong cụm bánh – phanh – giảm xóc. Mỗi loại âm thanh (ken két, ro ro, lạch cạch, o o…) sẽ tương ứng với một hoặc nhiều hư hỏng khác nhau. Việc đầu tiên là xác định rõ tần suất và điều kiện phát ra tiếng động: khi chạy chậm, khi tăng tốc, khi phanh, khi rẽ hay khi đi qua đường xấu.
Phân loại tiếng kêu và nguyên nhân tương ứng khi xe máy bị kêu từ bánh xe
1. Tiếng kêu “ken két” hoặc “rin rít” khi chạy
Âm thanh này thường xuất hiện khi bánh xe quay và càng tăng theo tốc độ. Nguyên nhân phổ biến nhất là vòng bi bánh xe bị khô dầu hoặc mòn bi. Khi vòng bi mất độ nhờn, các viên bi ma sát trực tiếp với rãnh lăn, tạo ra tiếng rít có nhịp. Một nguyên nhân khác là lốp xe cọ vào chắn bùn hoặc cọc phuộc sau khi lốp non hơi hoặc chắn bùn bị méo.
2. Tiếng kêu “lạch cạch” hoặc “cộp cộp” khi đi qua đường gồ ghề
Nếu xe máy bị kêu từ bánh xe mỗi khi gặp ổ gà hoặc nắp cống, khả năng cao là ốc moay ơ bị lỏng, các bạc cao su tay phuộc mòn hoặc phanh đĩa bị lung lay. Tiếng động này khá nguy hiểm vì nếu không kiểm tra sớm, moay ơ có thể nứt và bánh xe mất ổn định.
3. Tiếng kêu “o o” hoặc “ù ù” thay đổi theo tốc độ
Âm thanh trầm, đều, lớn dần khi tăng ga thường là dấu hiệu của vòng bi trước hoặc sau bị hỏng nặng. Khi bi đã vỡ vụn, tiếng ồn trở nên rõ hơn và có thể kèm theo rung dần lên ghi đông hoặc thân xe. Đây là tình trạng cần thay gấp nếu không muốn bánh xe bị kẹt cứng.
4. Tiếng kêu “ẹc ẹc” khi phanh
Phân biệt tiếng phanh: nếu tiếng phanh mới phát ra sau thay má phanh, đó có thể là do má phanh chưa mài nhẵn. Nhưng nếu xe máy bị kêu từ bánh xe ngay cả khi phanh nhẹ, nguyên nhân thường là má phanh mòn hết đế thép, đĩa phanh bị cong vênh hoặc cãm phanh kẹt bẩn.
Bảng tóm tắt các nguyên nhân thường gặp khi xe máy bị kêu từ bánh xe
Loại tiếng kêu
Vị trí thường phát
Nguyên nhân điển hình
Mức độ nguy hiểm
Ken két, rin rít
Bánh trước hoặc sau
Vòng bi khô, lốp cọ chắn bùn
Trung bình đến cao
Lạch cạch, cộp cộp
Moay ơ, phuộc trước/sau
Ốc lỏng, bạc cao su mòn
Cao
Ù ù, o o
Trục bánh
Vòng bi vỡ, trục bánh mòn
Rất cao
Ẹc ẹc khi phanh
Đĩa phanh, má phanh
Má phanh mòn hoặc đĩa cong
Cao
Hướng dẫn kiểm tra chi tiết khi xe máy bị kêu từ bánh xe
Trước khi đem xe đến tiệm sửa,
Cả hai đều nguy hiểm, nhưng bánh trước quan trọng hơn vì ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng lái. Nếu bánh trước mất kiểm soát do vòng bi vỡ, xe rất dễ đổ. Bánh sau hỏng thường gây rung đuôi và mất lực kéo.
Vì sao xe mới mua đều kêu lạch cạch ở bánh sau?
Nhiều dòng xe bình dân mới xuất xưởng có vòng bi chất lượng trung bình hoặc chưa được tra mỡ đủ. Chạy vài trăm km đầu bi mới mài nhẵn gây tiếng kêu nhẹ. Nếu tiếng kêu quá to hoặc mất sau khi đi bảo dưỡng đầu tiên thì cần kiểm tra lại.
Có thể tự tra mỡ vòng bi mà không cần thay không?
Chỉ nên tra mỡ nếu vòng bi chưa rơ, chưa kêu to. Nhưng cách này chỉ tạm thời vì bi đã mòn sẽ sớm phải thay. Tốt nhất là thay mới nếu vòng bi đã có dấu hiệu hỏng.
Tiếng kêu từ bánh xe máy có thể là do chắn bùn bị chạm lốp không?
Có. Sau khi thay lốp mới hoặc lắp chắn bùn không đúng, lốp có thể cọ vào các ốc hoặc nhựa, nhất là khi nghiêng xe. Hãy kiểm tra khe hở lốp – chắn bùn bằng tay quay thử bánh.
Phanh ABS có gây ra tiếng kêu lạ không?
Phanh ABS khi hoạt động thường có tiếng “ục ục” nhẹ và rung chân phanh, đó là bình thường. Tuy nhiên, nếu ABS kêu liên tục ngay cả khi phanh nhẹ, có thể cảm biến ABS bị bẩn hoặc đĩa phanh từ (ring ABS) bị mòn.
Kết luận
Xe máy bị kêu từ bánh xe không chỉ là vấn đề tiếng ồn khó chịu mà còn là lời cảnh báo về sự an toàn. Việc xác định đúng nguyên nhân dựa trên loại âm thanh, tần suất và điều kiện xuất hiện sẽ giúp bạn sửa chữa chính xác, tiết kiệm thời gian và tiền bạc. Hãy thực hiện kiểm tra định kỳ, đặc biệt là vòng bi, má phanh và độ kín của các ốc trục bánh. Một chiếc xe không kêu là một chiếc xe an toàn – đừng chủ quan trước bất kỳ dấu hiệu bất thường nào từ khu vực bánh xe.
